V
I
E
W
A
R
T
I
C
L
E
S

سبک ایرانی

معماری پارسی

  • شیوه پارسی و قبل از آن

    مهم ترین بناها پیش از معماری پارسی

    محوطه تاریخی زاغه در دشت قزوین - 6500 پ.م

    @image

    معماری پیش از پارسی مربوط به ایلامیان و بعد از آن با ورود آریایی ها به مادها مربوط میگردد. یکی از مهم ترین معماری های پیش از پارسی بازمانده های بناهای تپه زاغه در دشت قزوین است که از مراکز اولیه کشاورزی در ایران به حساب می آید. از مجموعه 21 خانه که در این محوطه باستانی یافت شده است و موارد مهمی که در ساخت آنها رعایت شده میتوان به جهت گیری آنها اشاره کرد که شمال شرقی، جنوب غربی است به گونه ای که کمترین عرض بنا در برابر بادهای مه (سرد) و راز (گرم) دشت کویر قرار بگیرد. این خانه ها با کاهگل اندود شده اند. روی اندود را گاهی رنگ میزدند و نقوش تزئینی روی دیوارها هم به رنگ های زرد، قرمز و سیاه و سفید بوده است. به طور معمول دو نقطه در خاورمیانه را به عنوان نخستین مکان استقرار مردم متمدن میشناسند یکی چتل هویوک در ترکیه امروزی و دیگری اریحا در اردن. درحالی که قدمت تپه زاغه نیز به حدود 6500 سال قبل از میلاد میرسد و تمام ویژگی های محل های ذکر شده که بافت متراکم مجموعه، ترکیب انواع خانه ها و وجود معبد میباشد نیز در این سایت موجود است.

    سیلک -4000 تا 3000 پ.م

    @image

    ایلامیان : چغازنبیل -1250 پ.م

    @image

    @image

    چغازنبیل

    چغازنبیل نیز دارای یکی از کهن ترین چفدهای تیزه دار است. روش ویژه آجرچینی که به آن هره میگویند نیز در این منطقه دیده میشود. شاید نخستین بار در آرامگاههای بیرون شهر « دوراونتاش» با آجرهای بزرگ و ملات قیر طبیعی ساخته شده و این زمانی بوده که رومیان زندگی ابتدایی داشتند. ساختمایه های آنها بیشتر خشت و آجر و ساروج و و دیگر ملات ها بوده است. ایلامیان به زندگی پس از مرگ اعتقاد داشتند : هر ایلامی که میمرد حتی اگر فقیر هم بود در قبرش یک کوزه یافت میشد. به نظر میرسد که ایلامیان به طور مورب و نه به طور مستقیم وارد معابد خود میشدند برای نمونه هیچ یک از هفت دروازه چغازنبیل و هیچ یک از مسیرهای آنها مستقیما به طرف معابد نمیروند چرا که این کار یک نوع توهین محسوب میشده است.

    ورود آریاییها : مادها : هگمتانه – نوشیجان قرن 8 تا 7 پ.م

    @image

    معماری پارسی : پاسارگاد – 550 تا 521 پ.م

    @image

    پاسارگاد

    یا به گفته مردم مادر سلیمان شهری بین اصفهان و شیراز است. در آنجا باغی با طرح ایرانی به شکل کلی H ساخته شد که در آستانه درگاه آن روی سنگی چهره کوروش حک شده است و در بالای سر آن ذوالقرنین قرار گرفته است و پلی هم روی رودخانه آن ساخته شده است که امروزه از میان رفته و گمان میرود که ساختمان آن تاقی نبوده است بلکه از تیر پوش ساخته شده بوده.

    پروفسور استروناخ درباره باغ های سلطنتی پاسارگاد مینویسد :

    در جریان برپایی یک پایتخت یادمانی که نشان دهنده اقتدار هخامنشیان بود کوروش با بلند پروازی طرح یک باغ را نیز در برنامه ساختمانی خود گنجاند. باغ های سلطنتی آشور و بابل همیشه بخشی مجزا و یا مکمل برای کاخ بوده اند اما کاخ های کوروش با ایوان های باز به عنوان بخشی از یک طرح مفصل به حساب می آمده اند.

    یکی از هنرهای معماری در تخت جمشید این است که نسبت ارتفاع سر درها به عرض آنها و همین‌طور نسبت ارتفاع ستون‌ها به فاصلة بین دو ستون *نسبت طلایی است ( به نقل از ویکی پدیا )

    آرامگاه کوروش در پاسارگاد – 529 پ.م

    @image

    آرامگاه کوروش

    کوروش بزرگ احتمالا درجنگی در شمال شرقی ایران کشته شده است و گفته اند که استخوان های او را به آرامگاهش آوردند. معماری نخستین پارسی برگرفته از معماری ارارتوها بوده است و با حملاتی که کوروش و پسرش به مصر داشتند و مقابر مصر را نیز دیدند به گمان فراوان معماری هر دوی این محل ها معماری آرامگاه کوروش را نیز تحت تاثیر قرار داده اند.

    کاخ شوش 521 پ.م

    @image

    تخت جمشید 518 تا 516 پ.م

    @image

    معماری پارسی و تخت جمشید

    نیارش

    درمعماری پارسی آسمانه با تیر و ستون از اجزای اصلی ساختمان بوده است. از چوب به سادگی میتوان برای پوشاندن دهانه هایی به اندازه دو و نیم تا سه و نیم *گز استفاده کرد. در معماری تخت جمشید دهانه میان دو ستون را تا حدود 6 *گز هم گرفته اند و این بزرگترین دهانه چوب پوش در جهان آنروز بوده است. چنین چوبی درخور این دهانه در ایران یافت نمیشده است بنابراین چوب کُنار را از جبل عامل لبنان از راه شوش به ایران آوردند.

    به طور کلی زر و طلا را از سارد و باکتریا (همان بلخ) آوردند

    چوب های در و پنجره را از قندهار و یا کرمان آوردند

    سنگ نفیس لاجورد را از سغدیان

    نقره و چوب آبنوس را از مصر

    زینت دیوارها را از یونان

    عاج از حبشه و آراکونیا

    ستون سنگی را از دهکده آبی رادو در ایلام

    سنگ تراشان را از یونان و سارد آوردند

    زرگرها هم مادی و مصری بودند و آجرسازها بابلی و آراستن دیوارها را مادی و مصری ها انجام دادند

    آرایه در شیوه پارسی

    در آن زمان آرایه های زیادی در معماری به کار میرفت که هر کدام منطق خاصی داشتند.

    آرایه سر ستون : در دخمه های مادی، سرستون هایی بر دیوار کنده شده اند که همانند سر ستون های ایونی یا یونانی هستند و شاید سرچشمه آنها این بوده است که برای سوار کردن و نگه داشتن یک تیر در دو طرف یک ستون آن را با ریسمانی به نام کبال می بستند و سپس تخته ای روی آن برای بالشتک میگذاشتند، این چفت و بست کم کم دگرگون شده و به شکل سرستون ایونی درآمده است.

    *هر گز در ایران برابر با 104 سانتی متر است. ( این اندازه در بعضی کشورها به اندازه ای حدود 95 سانتی متر در نظر گرفته میشود)

    آرامگاه های نقش رستم – 518 پ.م

    @image

    ارارتوها

    آنها در شمال باختری ایران قبل از ورود آریایی ها زندگی میکرده اند و تمدن آنها از تمدن های آشوری و بابلی گرفته شده بود. آنها تا اواخر سده هفتم که ارمنی ها حکومت وان را برانداختند، حکومت کردند.

    روش های نیارشی آن ها : تیر و ستون با آسمانه تخت بوده است و ساختمان های آن ها چهارگوش بوده اند و نیایشگاه هایی با تالار ستون دار که بیشتر بر روی سکو ساخته شده اند و آنها همچنین ستون را با سر ستون پیچک دار می آراستند. آنها گونه ای ساختمان به نام کلاوه داشتند که دو طبقه بوده است و به دلیل امنیت بیشتر در طبقه بالا زندگی میکرده اند و با نردبان به این طبقه دسترسی داشته اند. طبقه اول کلاوه انباری بوده است.

    یکی از ویژگی های ایرانیان کهن این بوده است که تقلید درست را بهتر از نوآوری بد میدانستند. آنها در برخورد با معماری ارارتویی از آن الگو گرفته و آن را برساو* کرده اند. برای مثال آن ها در ابیانه و افوشته (در نطنز) هم بدون اینکه نامی از ارارتو شنیده باشند چنین کرده اند.

    *برساو کردن : الگو گرفتن از نگاره های طبیعت و دگرگون کردن آنها به ریخت های ناب

    * نسبت طلایی حدودا برابر با عدد 1.6 میباشد.

    برگرفته از کتاب سبک شناسی معماری ایرانی
R
E
L
A
T
E
D
A
R
T
I
C
L
E
S

مقاله ای مرتبط به این مقاله وجود ندارد

P
o
s
t
u
s
e
r
c
o
m
m
e
n
t
s

ارسال نظر کاربران

کد امنیتی

    • آدرس

      دفتر مرکزی : تهران، خیابان شریعتی، بلوار میرداماد، خیابان وزیری پور، کوچه کاووسی، ساختمان کاووسی، واحد 1

    • تلفن تماس

      02126422694

    plpgroup
Copyright © 2018 plpgroup.co All rights reserved