V
I
E
W
A
R
T
I
C
L
E
S

اصول معماری ایرانی

  • @image

    آنچه از دیرباز در معماری کهن ایران همواره مورد توجه بوده است عبارت است از :

    مردم واری - پرهیز از بیهودگی – نیارش – خودبسندگی و درون گرایی

    در ادامه هر یک از این موارد را به طور مختصر که برگرفته از سخنان گرانبهای دکتر پیرنیا در کتاب سبک شناسی معماری ایران است آورده ایم:

    مردم واری

    رعایت تناسب میان اندام های ساختمانی با اندام های انسان و توجه به نیازهای او در کار ساختمان سازی است. در هر زمان این روش زندگی بوده است که برنامه معماری را پی ریخته است. مثلا اتاق سه دری که بیشتر برای خواب به کار میرفته است به گونه ای است که نیاز یک خانواده را برآورده کند و معمار ایرانی افراز درگاه را به اندازه بلندی افراد میگرفته و روزن ها را طوری می آراسته که فروغ خورشید و پرتو ماه به اندازه دلخواه به درون منزل راه یابد. شاید خوابگاه ایرانی اندازه ای کوچک و درخور یک یا دو بستر داشته است اما در برابرش تالار و سفره خانه بسیار با شکوه بوده اند چرا که خوابگاه از آنِ خداوند خانه است و شایسته نیست بیگانه به آن راه یابد. اما تالار باید درخور مهمان باشد.

    @image

    پرهیز از بیهودگی

    ایرانیان از انجام کار بیهوده در ساختمان و اسراف کاری پرهیز میکردند. اگر کاربندی به آسمانه اضافه شده به دلیل کوتاه کردن و به اندام نمودن افراز بناست و یا اگر ارسی و روزن با چوب یا گچ ویا شیشه رنگی گره سازی میشود برای این است که در پیش آفتاب سوزان پناهی باشد تا چشم را نیازارد و اگر گنبدی از تیزه تا پاکار با کاشی پوشانده میشود تنها برای زیبایی نیست باید دانست واژه زیبا به معنای زیبنده بودن و تناسب داشتن است نه قشنگی و جمال. اگر از کاشی در آمود گنبد بهره میگرفتند و آنرا پر از نقش و نگار میکردند به این دلیل بوده که کاشی عمر زیادی ندارد و پی از زمانی از جا کنده میشود و فرو میریزد و اگر رویه ای یکرنگ باشد بازسازی بخش کنده شده دشوار میشود و کار دو رنگ در می آید ولی هنگامی که تکه تکه و چند رنگ باشد بازسازی آن آسان میشود.

    @image

    نیارش

    به دانش ایستایی، فن ساختمان و ساختمایه (مصالح) شناسی گفته میشده است. معماران گذشته به تجربه به اندازه هایی برای پوشش ها و جرزها دست یافته بودند که همه بر پایه نیارش بوده است. پیمون اندازه خرد و یکسانی بود که در هر جا در خور نیاز به کار گرفته میشد

    خودبسندگی

    معماران ایران تلاش میکردند ساختمایه مورد نظر خود را از نزدیک ترین جاها بدست آورند و ساختمان را به گونه ای میساختند که نیازمند به ساختمایه جاهای دیگر نباشد و «خودبسنده» باشد و بر این باور بودند که ساختمان باید بوم آورد یا ایدری باشد یعنی مربوط به همان جایی باشد که هست.

    نمونه عالی از خودبسندگی در ساخت میانسرای گود یا باغچال یا گودال باغچه در خانه ها بود برای گود کردن ساختمان و دسترسی به آب باید به ناچار خاکبرداری میشده است. درکاشان، زواره و نایین آب زیرگذر بود برای همین میانسرا را چنان گود میساختند که تنه درختان باغچه در گودی پنهان میشد. معماران خاک برداشت شده را دوباره در همان ساختمان به کار میبردند. گود شدن ساختمان به ایستایی اتاق ها نیز کمک میکرد چون زمین پشت بند در برابر رانش بود.

    @image

    @image

    سردر مسجد جامع یزد بر زمین سنگی ساخته شده است و با اینکه چند کاریز بزرگ از زیر آن میگذرد از هنگامی که ساخته شده است تا کنون تنها سه سانتیمتر نشت کرده است. بهره گیری از تاق و گنبد در معماری ایران نیز به خودبسندگی مربوط میشود.

    @image

    درونگرایی

    در ساماندهی اندام های ساختمان باورهای مردم بسیار کارساز بوده است. یکی از باورهای مردم ایران ارزش نهادن به زندگی شخصی و حرمت آن بوده است که این امر به گونه ای معماری ایران را درونگرا ساخته است.

    یکی از نکات مهم در معماری ایران این است که اساسا یکی از انگیزه های بنیادی در ساخت آسمانه خمیده تاقی و گنبدی و بهره گیری گسترده از آنها این بوده است که چوب مناسب برای ساختمان سازی در همه جا یافت نمیشده ولی فرآوردن خشت و آجرسازی آسان بوده است. معماران هم دست به نوآوری هایی زدند که با خشت و آجر بتوان دهانه های بزرگ را پوشاند.

R
E
L
A
T
E
D
A
R
T
I
C
L
E
S

مقاله ای مرتبط به این مقاله وجود ندارد

P
o
s
t
u
s
e
r
c
o
m
m
e
n
t
s

ارسال نظر کاربران

کد امنیتی

    • آدرس

      دفتر مرکزی : تهران، خیابان شریعتی، بلوار میرداماد، خیابان وزیری پور، کوچه کاووسی، ساختمان کاووسی، واحد 1

    • تلفن تماس

      02126422694

    plpgroup
Copyright © 2018 plpgroup.co All rights reserved